# Zysk, którego nie ma - dziesięć lat opinii z zastrzeżeniem Każdego roku, gdy biegły rewident kończy badanie ksiąg Ceramiki Artystycznej, jego opinia zawiera to samo zdanie. Zmienia się tylko kwota. W 2023 roku Janina Gołygowska z FABER AUDYT napisała: > *"Spółdzielnia nie tworzy rezerw na przewidywane zobowiązania wobec pracowników z tytułu odpraw emerytalnych, rentowych i nagród jubileuszowych, do których tworzenia jest zobowiązana na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy o rachunkowości. Wartość bieżących zobowiązań na świadczenia pracownicze oszacowana przez aktuariusza stanowi kwotę 14 569 tys. zł."*[^1] Dwa lata później, w marcu 2026 roku, ta sama biegła napisała to samo zdanie. Kwota wzrosła do **16 164 800 złotych**.[^2] --- > [!danger] Kluczowe liczby > - **16 164 800 zł** — brakująca rezerwa na świadczenia pracownicze (31.12.2025) > - **+1 208 190 zł** — zysk netto 2025 wg sprawozdania > - **−763 410 zł** — realny wynik 2025 po korekcie biegłego > - **min. 9 lat z rzędu** — opinia z zastrzeżeniem (2017–2025) --- ## Co to znaczy „opinia z zastrzeżeniem” Kiedy audytor bada sprawozdanie finansowe i nie ma do niego zastrzeżeń, wydaje tzw. opinię bez zastrzeżeń - czyste potwierdzenie, że liczby są wiarygodne. Jeśli jednak stwierdzi istotną nieprawidłowość, której firma nie chce lub nie może skorygować, wydaje **opinię z zastrzeżeniem**: sprawozdanie jest wiarygodne *z wyjątkiem* konkretnie wskazanej kwestii. Opinia z zastrzeżeniem nie jest wezwaniem do działania. Nie uruchamia automatycznie żadnej procedury. Ale jest sygnałem - dla właścicieli, dla kontrahentów, dla każdego kto czyta dokumenty: *tu jest coś, na co należy zwrócić uwagę*. W przypadku Ceramiki Artystycznej ten sygnał pojawia się co roku od co najmniej 2017 roku - tyle sięga cyfrowy KRS.[^3] Czy był wcześniej? Biegła pisała w 2019 roku, że ostatnia wycena aktuarialna była na dzień 31.12.2015. Przed 2017 rokiem dokumenty audytorskie składano w formie papierowej i nie są dostępne elektronicznie - nie wiemy, co było w tych opiniach. Wiemy tylko, że problem istniał od 2016 roku i trwa co najmniej do dziś. Zarząd i Walne Zgromadzenie zatwierdzają sprawozdanie bez korekty. Następny rok - to samo zastrzeżenie, wyższa kwota. --- ## Czego nie ma w bilansie Ustawa o rachunkowości mówi wprost. Art. 39 ust. 2 pkt 2:[^6] > *„Jednostki dokonują biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów w wysokości prawdopodobnych zobowiązań przypadających na bieżący okres sprawozdawczy, wynikających z obowiązku wykonania, związanych z bieżącą działalnością, przyszłych świadczeń na rzecz pracowników, w tym świadczeń emerytalnych.„* Odprawy emerytalne, rentowe, nagrody jubileuszowe — zobowiązania wynikające wprost z Kodeksu pracy i regulaminu, szacowalne przez aktuariusza. Obowiązek tworzenia rezerwy nie wymaga decyzji zarządu ani oceny uznaniowej. Po prostu musi być. Jest jeszcze jeden argument, którego Ceramika nie może użyć: **sama to potwierdziła**. Do 31 grudnia 2015 roku firma tworzyła rezerwy i zlecała wycenę aktuariuszowi — co biegła odnotowała w opinii za 2019 rok.[^4] Zasada ciągłości rachunkowości (art. 5 UoR) mówi, że nie można po prostu wyskreślić zobowiązania, które istniało — taką zmianę polityki rachunkowości trzeba uzasadnić i ujawnić w sprawozdaniu. Ceramika tego nie zrobiła. Brakująca kwota, wyliczona przez niezależnego aktuariusza na dzień 31.12.2025, to **16 164 800 złotych**.[^2] Co to zmienia w liczbach, które firma opublikowała? | Pozycja | Wartość raportowana | Korekta biegłego | Wartość realna | |---|---|---|---| | Rezerwy na świadczenia pracownicze | 0 zł | +16 164 800 zł | 16 164 800 zł | | Wynik netto 2025 | **+1 208 190 zł** | **-1 971 600 zł** | **-763 410 zł** | | Kapitał własny | 24 891 159 zł | -13 093 500 zł | ~11 797 659 zł | *Źródło: Opinia biegłego rewidenta FABER AUDYT, SF za rok 2025[^2]; e-SF XML 2025[^5]* Firma, która w dokumentach pokazuje zysk 1,2 miliona złotych, w rzeczywistości zamknęła rok **stratą 763 tysięcy złotych**. Kapitał własny, prezentowany jako 24,9 mln zł, po korekcie wynosi niecałe 12 mln zł. ![[CA — Chart C2 Waterfall.svg]] --- ## Historia, którą można odtworzyć Skumulowana kwota błędu w wynikach lat ubiegłych to **13 730 000 złotych**.[^2] Biegły w 2019 roku napisał wprost: > *"Rezerwy na wymienione świadczenia były oszacowane przez aktuariusza na dzień 31.12.2015 roku, po tej dacie jednostka nie szacowała rezerw."*[^4] Od 2015 roku. Przez co najmniej dekadę kolejne opinie wskazywały ten sam problem. Kolejne Walne Zgromadzenia zatwierdzały sprawozdania bez korekty. Poniżej znane wartości brakującej rezerwy w poszczególnych latach:[^7] | Rok | Brakująca rezerwa | Zawyżenie wyniku rocznego | Typ opinii | |---|---|---|---| | 2017 | ~12 000 tys. zł | - | z zastrzeżeniem | | 2018 | ~12 500 tys. zł | ~1 100 tys. zł | z zastrzeżeniem | | 2019 | ~13 000 tys. zł | ~835 tys. zł | z zastrzeżeniem | | 2020 | **12 754 tys. zł** | **1 084 tys. zł** | z zastrzeżeniem | | 2021 | **12 808 tys. zł** | **54 tys. zł** | z zastrzeżeniem | | 2022 | **12 390 tys. zł** | - | z zastrzeżeniem | | 2023 | **14 569 tys. zł** | **1 594 tys. zł** | z zastrzeżeniem | | 2024 | **13 730,7 tys. zł** | **1 383,2 tys. zł** | z zastrzeżeniem | | 2025 | **16 164,8 tys. zł** | **1 971,6 tys. zł** | z zastrzeżeniem | *Źródła: Opinie biegłego rewidenta FABER/ZBR FABER za lata 2017-2025, KRS[^7]. Wartości 2017-2019 przybliżone na podstawie opinii; 2020-2025 zweryfikowane z dokumentów KRS. Kwota 2017: wpływ na kapitały własne wg opinii; dokładna wartość rezerwy nie podana.* ![[CA — Chart C1 Timeline.svg]] W dziewięciu kolejnych latach, bez wyjątku, biegły wskazywał ten sam problem. W dziewięciu kolejnych latach Walne Zgromadzenie zatwierdzało sprawozdanie bez korekty. To jednak nie jest prosta historia o ignorancji. Warto patrzeć na kalendarz. Przez lata poprzedzające COVID firma nie tworzyła rezerw i inwestowała w twarde aktywa — gotówki było znacznie mniej. W 2020 roku stanęła na krawędzi płynności: pandemia zatrzymuje produkcję, eksport spada, kasa fizyczna i rachunki bieżące to **1 279 824 złote** — niecałe dwa tygodnie kosztów płac. Nie jest to moment na dobrowolne powiększanie bilansowych zobowiązań. Ale potem nadchodzi 2021 rok, a za nim 2022. Zysk netto skacze do 7 milionów złotych. Środki pieniężne przekraczają 19 milionów. Firma ma kapitał, czas i stabilność - to jest właśnie ten moment, w którym można było usiąść i zaplanować stopniowe tworzenie rezerw: rok po roku, bez wstrząsu dla wyniku. Tego planu nie stworzono. Po rekordowym roku 2022 zastrzeżenie biegłego zostaje z firmą kolejne trzy lata - i kwota rośnie dalej. --- ## Co to oznacza prawnie Walne Zgromadzenie 30 maja 2026 roku podjęło uchwałę o podziale nadwyżki bilansowej. Rozdysponowano łącznie ponad **1 189 000 złotych**: na oprocentowanie udziałów, fundusz zasobowy i koszty obsługi WZ.[^8] Problem: gdyby uwzględnić zastrzeżenie biegłego, nadwyżki nie ma. Jest strata. Prawo spółdzielcze (art. 75 § 1) wymaga zysku jako warunku podziału.[^9] Uchwała o podziale nadwyżki podjęta przy faktycznej stracie mogłaby stanowić podstawę do jej zaskarżenia przez każdego członka spółdzielni. --- *← [[Ceramika Artystyczna - analiza działalności i wyników (2017-2025)]] | Następny: [[CA - Kto uratował w 2020]] →* --- [^1]: [[CA — Opinia biegłego 2023.pdf|Opinia biegłego rewidenta FABER AUDYT za rok 2023 ↗]] (biegła: Janina Gołygowska, nr ewid. 9336). Cytat z zastrzeżenia: *"wartość bieżących zobowiązań na świadczenia pracownicze oszacowana przez aktuariusza stanowi kwotę **14 569 tys. zł**."* [^2]: [[CA — Opinia biegłego 2025.pdf|Opinia biegłego rewidenta FABER AUDYT za rok 2025 ↗]] (biegła: Janina Gołygowska, nr ewid. 9336; data sporządzenia: 31.03.2026). Cytat z zastrzeżenia: *"wartość bieżących zobowiązań na świadczenia pracownicze oszacowana przez aktuariusza wynosi **16 164 800 zł**."* Skumulowana kwota zawyżenia wyników lat ubiegłych: **13 730 000 zł**. Zawyżenie wyniku 2025: **1 971 600 zł**. [^3]: [[CA — Opinia biegłego 2017.pdf|Opinia biegłego rewidenta ZBR FABER za rok 2017 ↗]] (biegła: Janina Gołygowska, nr ewid. 9336; data sporządzenia: 30.03.2018). Najwcześniejsza dostępna opinia w cyfrowym KRS - dokumenty za lata wcześniejsze składano w formie papierowej i nie są dostępne elektronicznie; rok 2017 to pierwsza dostępna opinia, niekoniecznie pierwsza z zastrzeżeniem. [^4]: [[CA — Opinia biegłego 2019.pdf|Opinia biegłego rewidenta FABER AUDYT za rok 2019 ↗]]. Cytat: *"Rezerwy na wymienione świadczenia były oszacowane przez aktuariusza na dzień 31.12.2015 roku, po tej dacie jednostka nie szacowała rezerw."* [^5]: e-Sprawozdanie finansowe (XML), KRS, bilans i RZiS za rok 2025. Wynik netto: **+1 208 190 zł**. Kapitał własny: **24 891 159 zł**. Pozycja rezerwy na świadczenia pracownicze: **0 zł** - brak tej pozycji we wszystkich badanych latach 2017-2025. [^6]: Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. 1994 nr 121 poz. 591 ze zm.), art. 39 ust. 2 pkt 2. Potencjalny kontrargument: art. 39 ust. 6 UoR zwalnia z tego obowiązku „jednostkę małą" (art. 3 ust. 1b UoR — podmiot nieprzekraczający co najmniej dwóch z trzech progów: suma aktywów 33 mln zł, przychody 66 mln zł, zatrudnienie 50 osób). Ceramika w 2025 r. przekracza **tylko jeden próg** — zatrudnienie (378 osób); suma aktywów 31,6 mln zł i przychody ~53 mln zł mieszczą się w limitach. Kontrargument ten jest jednak nieskuteczny z trzech powodów: (1) Ceramika nigdy formalnie nie przyjęła statusu „jednostki małej" — wymaga to decyzji zarządu i wpisu do polityki rachunkowości; (2) wyjątek działa wyłącznie prospektywnie — nie eliminuje 13,7 mln zł skumulowanych zawyżeń lat ubiegłych; (3) Ceramika sama zniszczyła ten argument w 2015 roku, tworząc rezerwy i zlecając wycenę aktuariuszowi. Gdyby wyjątek miał zastosowanie, licencjonowana biegła rewident nie wydawałaby zastrzeżeń przez 8 kolejnych lat. [^7]: Opinie biegłego rewidenta ZBR FABER/FABER AUDYT Sp. z o.o. (Wrocław, nr ewid. 830) - [[CA — Opinia biegłego 2017.pdf|2017 ↗]] [[CA — Opinia biegłego 2018.pdf|2018 ↗]] [[CA — Opinia biegłego 2019.pdf|2019 ↗]] [[CA — Opinia biegłego 2020.pdf|2020 ↗]] [[CA — Opinia biegłego 2021.pdf|2021 ↗]] [[CA — Opinia biegłego 2022.pdf|2022 ↗]] [[CA — Opinia biegłego 2023.pdf|2023 ↗]] [[CA — Opinia biegłego 2024.pdf|2024 ↗]] [[CA — Opinia biegłego 2025.pdf|2025 ↗]]. Kluczowa biegła rewident we wszystkich latach: Janina Gołygowska (nr ewid. 9336). Brakująca rezerwa - dane roczne (tys. PLN): ~12 000 / ~12 500 / ~13 000 / 12 754 / 12 808 / 12 390 / 14 569 / 13 730,7 / 16 164,8. Wartości 2017-2019 przybliżone; 2020-2025 zweryfikowane. Opinia 2017 podaje wyłącznie wpływ na kapitały własne. Opinia 2022 nie podaje zawyżenia wyniku bieżącego roku. [^8]: [[CA — Uchwała WZ nr 3 (zatwierdzenie SF 2025).pdf|Uchwała WZ nr 3, 30.05.2026 ↗]] i [[CA — Uchwała WZ nr 4 (podział nadwyżki 2025).pdf|Uchwała WZ nr 4, 30.05.2026 ↗]], złożone w KRS. Łączna kwota podziału nadwyżki: **1 189 190 zł** (oprocentowanie udziałów, fundusz zasobowy, koszty obsługi WZ). [^9]: Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz.U. 1982 nr 30 poz. 210 ze zm.), art. 75 § 1.