Za każdym razem, gdy tłumaczę czym jest transhumanizm, spotykam się z tym samym: albo kosmicznym entuzjazmem, albo głębokim niepokojem. Rzadko czymś pomiędzy. To chyba najlepsza definicja, jaką mogę zaproponować. Transhumanizm to filozofia zakładająca, że człowiek nie jest projektem skończonym. Że biologiczne ograniczenia — choroby, starzenie się, ograniczona pamięć, śmiertelność — nie są koniecznym losem, lecz problemami inżynieryjnymi. Że technologia, na dostatecznym poziomie rozwoju, może je rozwiązać. ## Skąd się wzięło? Korzenie transhumanizmu leżą w Oświeceniu — w przekonaniu, że człowiek ma nieograniczony potencjał doskonalenia się. Julien de La Mettrie w 1748 roku pisał o człowieku jako maszynie. Condorcet w 1794 roku projektował nieskończony postęp ludzkości. Nietzsche w XIX wieku mówił o *Übermensch* — człowieku, który przekracza samego siebie. W 1957 roku Julian Huxley jako pierwszy użył słowa "transhumanizm" w ścisłym sensie — ["Transhumanism"](https://www.researchgate.net/publication/247718617_Transhumanism) to esej, od którego ruch datuje swoją tożsamość. ## Jakie technologie? Transhumanizm obejmuje wszystko, co leży na styku biologii człowieka i inżynierii: - **Manipulacja genetyczna** — eliminacja chorób dziedzicznych, edycja genomu (CRISPR) - **Nanotechnologia** — leczenie na poziomie komórkowym, naprawianie tkanek od środka - **Cybernetyka** — protezy sterowane myślami, interfejsy mózg-komputer - **Neuroenhancement** — farmakologiczna poprawa funkcji kognitywnych ([[Neuroenhancement]]) - **Mind uploading** — teoretyczna koncepcja przeniesienia świadomości do systemu cyfrowego ## Etyka i napięcia Największe pytanie transhumanizmu nie brzmi "czy to możliwe?", lecz "czy to słuszne?". Modyfikowanie genomu dzieci przed urodzeniem, wszczepiane implanty zwiększające zdolności poznawcze, dostęp do przedłużania życia kosztujący miliony — to nie są abstrakcyjne dylematy. Pierwsze próby już miały miejsce. I wywołały burzę. Pojawia się też pytanie strukturalne: jeśli ulepszenia będą dostępne tylko dla bogatych, tworzymy nową linię podziału — nie klasową, lecz biologiczną. Człowiek zmieniony kontra niezmieniony. To scenariusz, który wymaga przemyślenia teraz, zanim technologia go narzuci. ## Dlaczego to ma znaczenie dzisiaj? Transhumanizm nie jest niszowym ruchem futurystów. To rozległe pytanie o granice [[Społeczeństwo informacyjne|społeczeństwa informacyjnego]], w którym już żyjemy. Technologia kształtuje naszą biologię — przez jakość snu, poziom stresu, algorytmy decydujące o tym, co widzimy i co czujemy. Zanim dojdziemy do mind uploadingu, mamy mnóstwo do przemyślenia. ## Źródła i dalsze lektury - Julian Huxley, [*Transhumanism*](https://www.researchgate.net/publication/247718617_Transhumanism) (1957) — esej fundujący tożsamość ruchu - Nick Bostrom, [*A History of Transhumanist Thought*](https://www.nickbostrom.com/papers/history.pdf) (2005) - Nick Bostrom, *Superintelligence: Paths, Dangers, Strategies* (2014, Oxford University Press) - Max More & Natasha Vita-More (red.), *The Transhumanist Reader: Classical and Contemporary Essays* (2013, Wiley-Blackwell) - [[Polskie Stowarzyszenie Transhumanistyczne (PSTH)]] — polskie środowisko transhumanistyczne